Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın kurucusu kim?

Ulaşım ve altyapı çalışmaları yetersiz olsa bir ülkenin hali ne olur? Bu sorunun daha iyi cevaplanması için birkaç örnek verelim: Her sabah en sevdiğiniz radyo eşliğinde, işe gitmek için gayet normal bir şekilde arabayla yola koyulduğumuz karayolunun olmadığını, her sabah tuvalete girdiğimiz zaman ihtiyacımız olan suyun şehir altyapısından getirilemediğini ve musluklarınızdan su akmadığını, çevremizde binlerce olan ve bizim için son derece monoton bir hal almış olan apartmanların, sitelerin yapılmadığını bir an düşünün…. Bir ülkenin ulaştırma ve altyapı bakanlığı, bu saydıklarımız ve daha türetilebilecek binlerce örneği gerçekleştiren, 21. yüzyıl insanları olarak bize son derece normal gelse de hayatımızda kat be kat zaman, çaba ve para tasarrufu sağlatan, çok önemli bir bakanlıktır. Milli savunma olmasa dış tehlikelere karşı savunmasız olursunuz, milli eğitiminiz yoksa gelecek dünyanın bilgi seviyesine uyum sağlayamazsınız evet. Ama ulaştırma ve altyapı yoksa da o ülkede insan gibi yaşayamazsınız, muhtemelen en nitelikli ve en değerli iş ve beyin gücünüzün burayı terk edip başka ülkelere gitmesini kendi ellerinizle sağlamış olursunuz.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nı kim kurdu?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı; hak ettiği öneme Cumhuriyet’in erken yıllarında kavuşmuş olan bir bakanlıktır. İlk kalkınma evresinden sonra bağımsız bir bakanlık seviyesine yükseltilmiş ve daha hızlı çalışmaya başlamıştır. Fakat tabii ki ulaştırma ve altyapı hizmetlerinin, bir bakanlık olmasından da öncesine uzanan, sonrasında da günümüze gelinceye kadar çeşitli reformların ve isim değişikliklerinin yaşandığı bir geçmişi söz konusudur. Bu bir süreç olduğu için, kısaca ulaştırma ve altyapı bakanlığının tarihçesini maddeler halinde sıralamakta fayda vardır:

  • Osmanlı Devleti’nde hükümet kuruluncaya ve nezaret (bakanlık) sistemi gelinceye kadar özellikle ulaştırma ve altyapı hizmetlerine yönelik bir girişim ne Osmanlı Devleti’nin daha erken dönemlerinde, ne de daha eksi Türk Devletleri’nde vardı. Zaten o çağların teknolojisi, imkanları düşünüldüğünde böyle bir şey pek mümkün değildir. Söz konusu ticaret yolları, şehir içindeki bayındırlık hizmetleri çeşitli makamlar bünyesinde sıradan bir görev olarak yerine getirilmekteydi.
  • Kaldı ki Osmanlı Hükümeti’nde de bu olay böyle var olagelmiştir. “ulaştırma ve altyapı” isminin bileşenlerini oluşturan yol yapımı, altyapı ve bayındırlık hizmetleri, kendisiyle en çok uyuşan bakanlığa göre o zamanların bayındırlık bakanlığı olan Nafıa Nezareti veya diğer iktisadi-mali nezaretler tarafından yürütülmekteydi.
  • 23 Nisan 1920’de açılan ve 3 Mayıs 1920’de ilk bakanlar kurulu oluşturulan TBMM Hükümeti’nde de bu durum bir süre böyle devam etmiştir. 1920-1923 arasındaki İktisat Vekaleti, 1923’ten itibaren hizmet etmeye başlayan Ekonomi Bakanlığı (o zamanlar adı hala İktisat Vekaletiydi, sadece Cumhuriyet’in kurulmasıyla resmiyet kazandığını ayırt etmek için bu şekilde belirtilmektedir) bünyesinde ulaştırma ve altyapı çalışmaları yürütülmekteydi.
  • 27 Mayıs 1939 tarihine geldiğimizde, daha önceden İktisat Vekaleti’ne bağlı olan ulaşım ve haberleşme hizmetleri bakanlık seviyesine çıkarılarak yeni kurulan bir bakanlığa verilmiştir. Bu bakanlığın adı “Münakalat Vekaleti”, yani Ulaştırma Bakanlığı olmuştur. Zamanla “münakalat” ve “vekalet” kelimesinin kullanımı bırakılmış, herkesçe “Ulaştırma Bakanlığı” olarak isimlendirilmeye başlanmıştır. Geçmişte kurulan bu Münakalat (Ulaştırma) Bakanlığı, günümüzdeki Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın temelidir, İlk halidir…
  • Aradan geçen yıllar boyunca bakanlığın yetkileri genişlemiş, çağın değişikliklerine uyum sağlamış bir şekilde hizmetlerine devam etmiştir.
  • 1 Kasım 2011 Tarihli 655 Sayılı KHK ile bakanlığın adı “Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı” olarak değiştirilmiştir.
  • 9 Temmuz 2018 Tarihli 703 Sayılı KHK ile ise “Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı” adını almış ve son haline kavuşmuştur.

Bu tarihçeden şöyle bir özetleme yapabiliriz:

“T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı; 27 Mayıs 1939 tarihinde dönemin TBMM ve Bakanlar Kurulu tarafından ‘Münakalat Vekaleti’ ismiyle kurulmuştur. Bakanlığın kurulduğu dönemde Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, Başbakan Refik Saydam’dır. Türkiye’nin İlk Ulaştırma Bakanı ise Ali Çetinkaya olmuştur.”

Türkiye’nin ilk Ulaştırma ve Altyapı Bakanı (o zamanki adıyla Münakalat Vekili-Ulaştırma Bakanı) Ali ÇETİNKAYA (1878 – 21 Şubat 1949)

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı kimin?

Günümüzde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı; karayolları, denizyolları, havayolları ve haberleşme ile ilgili tüm alt müsteşarlıkların, genel müdürlüklerin ve diğer birimlerin en üst çatısı olarak, hepsinden sorumlu bir bakanlık olarak faaliyetlerini sürdürmektedir.

Ulaştırma Bakanlığı’nın sahibinin kim olduğu sorusunu ise şu yetki paylaşımı cevaplayacaktır:

“T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın sahibi Türkiye Cumhuriyeti’dir. Bakanlığın en üst yetkilisi ve çalışmaların doğru şekilde yürümesinden sorumlu kişi dönemin ulaştırma ve altyapı bakanıdır. Bakanlık Cumhurbaşkanlığı’na doğrudan bağlıdır, ikincil dereceden de Bakanlar Kurulu ve TBMM’ye karşı sorumludur.”

“İçinde bulunduğumuz zaman itibariyle Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı görevi Mehmet Cahit Turhan tarafından yürütülmektedir.”

Günümüz Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Mehmet Cahit TURHAN

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nı kimin kurduğu, kurucusunun kim olduğu gibi sorulara verilecek cevaplar bu şekildedir sevgili okurlar. Hepiniz sağlıcakla kalın. Yazımızı bitirirken aşağıda liste halinde bugüne kadar görev yapmış Ulaştırma ve Altyapı Bakanları’nın isimleri ve görev yaptıkları zaman aralıkları da mevcuttur. Dilerseniz inceleyebilirsiniz:

Ulaştırma Bakanlığı Dönemi (1939 – 2011 Arası)

  1. Ali ÇETİNKAYA (3 Nisan 1939 – 20 Kasım 1940)
  2. Cevdet Kerim İNCEDAYI (20 Kasım 1940 – 12 Kasım 1941)
  3. Mehmet Fahri ENGİN (12 Kasım 1941 – 9 Mart 1943)
  4. Ali Fuat CEBESOY (9 Mart 1943 – 7 Ağustos 1946)
  5. Şükrü KOÇAK (7 Ağustos 1946 – 10 Haziran 1948)
  6. Kasım GÜLEK (10 Haziran 1948 – 16 Ocak 1949)
  7. Kemal SATIR (16 Ocak 1949 – 22 Mayıs 1950)
  8. Ahmet Tevfik İLERİ (22 Mayıs 1950 – 11 Ağustos 1950)
  9. Seyfi KURTBEK (11 Ağustos 1950 – 10 Kasım 1952)
  10. Yümnü ÜRESİN (10 Kasım 1952 – 17 Mayıs 1954)
  11. Muammer ÇAVUŞOĞLU (17 Mayıs 1954 – 9 aralık 1955)
  12. Arif DEMİRER (9 aralık 1955 – 25 Kasım 1957)
  13. Fevzi UÇANER (25 Kasım 1957 – 18 Eylül 1958)
  14. Muzaffer KURBANOĞLU (1 Kasım 1958 – 9 aralık 1959)
  15. Şemi ERGİN (9 Aralık 1959 – 27 Mayıs 1960)
  16. Sıtkı ULAY (30 Mayıs 1960 – 5 Ocak 1961)
  17. Mehmet Orhan MERSİNLİ (5 Ocak 1961 – 20 Kasım 1961)
  18. Mustafa Cahit AKYAR (20 Kasım 1961 – 25 Haziran 1962)
  19. Rıfat ÖÇTEN (25 Haziran 1962 – 10 Haziran 1963)
  20. İhsan Şeref DURA (13 Haziran 1963 – 25 aralık 1963)
  21. Abdurrahman Ferit ALPİSKENDER (25 aralık 1963 – 15 Aralık 1964)
  22. Mahmut VURAL (15 aralık 1964 – 20 Şubat 1965)
  23. Mithat SAN (20 Şubat 1965 – 31 Temmuz 1965)
  24. Kazım YURDAKUL (31 Temmuz 1965 – 27 Ekim 1965)
  25. Seyfi ÖZTÜRK (27 Ekim 1965 – 3 Nisan 1967)
  26. Mehmet Saadettin BİLGİÇ (3 Nisan 1967 – 1 Ağustos 1969)
  27. Mehmet İZMEN (1 Ağustos 1969 – 3 Kasım 1969)
  28. Nahit MENTEŞE (3 Kasım 1969 – 14 aralık 1970)
  29. Mehmet Orhan TUĞRUL (14 aralık 1970 – 26 Mart 1971)
  30. Haluk ARIK (26 Mart 1971 – 29 Eylül 1971)
  31. Selahattin BABÜROĞLU (13 Ekim 1971 – 27 Ekim 1971)
  32. Cahit KARAKAŞ (27 Ekim 1971 – 11 Aralık 1971)
  33. Rıfkı DANIŞMAN (11 Aralık 1971 – 15 Nisan 1973)
  34. Ahmet Sabahattin ÖZBEK (15 Nisan 1973 – 26 Ocak 1974)
  35. Hasan Ferda GÜLEY (26 Ocak 1974 – 17 Kasım 1974)
  36. Ahmet Sabahattin ÖZBEK (17 Kasım 1974 – 31 Mart 1975)
  37. Nahit MENTEŞE (31 Mart 1975 – 11 Nisan 1977)
  38. İbrahim AYSOY (11 Nisan 1977 – 21 Haziran 1977)
  39. Erol ÇEVİKÇE (21 Haziran 1977 – 21 Temmuz 1977)
  40. Yılmaz ERGENEKON (21 Temmuz 1977 – 5 Ocak 1978)
  41. Güneş ÖNGÜT (5 Ocak 1978 – 12 Kasım 1979)
  42. Hüseyin ÖZALP (12 Kasım 1979 – 12 Eylül 1980)
  43. Necmi ÖZGÜR (20 Eylül 1980 – 2 Mart 1983)
  44. Mustafa Aydın AYSAN (2 Mart 1983 – 13 Aralık 1983)
  45. Veysel ATASOY (13 Aralık 1983 – 16 Eylül 1987)
  46. İhsan PEKEL (16 Eylül 1987 – 21 Aralık 1987)
  47. Ekrem PAKDEMİRLİ (21 Aralık 1987 – 30 Mart 1989)
  48. Cengiz TUNCER (30 Mart 1989 – 23 Haziran 1991)
  49. İbrahim ÖZDEMİR (23 Haziran 1991 – 29 Ağustos 1991)
  50. Sabahattin YALINPALA (29 Ağustos 1991 – 20 Kasım 1991)
  51. Yaşar TOPÇU (20 Kasım 1991 – 25 Haziran 1993)
  52. Mehmet KÖSTEPEN (25 Haziran 1993 – 12 Nisan 1995)
  53. Ali Şevki EREK (29 Mayıs 1995 – 31 Ekim 1995)
  54. Oğuz TEZMEN (31 Ekim 1995 – 6 Mart 1996)
  55. Ömer BARUTÇU (6 Mart 1996 – 30 Temmuz 1997)
  56. Necdet MENZİR (30 Temmuz 1997 – 4 Ağustos 1938)
  57. Arif Ahmet DENİZOLGUN (4 Ağustos 1998 – 11 Ocak 1999)
  58. Hasan Basri AKTAN (11 Ocak 1999 – 28 Mayıs 1999)
  59. Enis ÖKSÜZ (28 Mayıs 1999 – 17 Temmuz 2001)
  60. Oktay VURAL (30 Temmuz 2001 – 5 Ağustos 2002)
  61. Naci KINACIOĞLU (5 Ağustos 2002 – 18 Kasım 2002)
  62. Binali YILDIRIM (18 Kasım 2002 – 8 Mayıs 2007)
  63. İsmet YILMAZ (8 Mayıs 2007 – 29 Ağustos 2007)
  64. Binali YILDIRIM (29 Ağustos 2007 – 8 Mart 2011)
  65. Habip SOLUK (8 Mart 2011 – 6 Temmuz 2011)
  66. Binali YILDIRIM (6 Temmuz 2011 – 1 Kasım 2011)

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Dönemi (2011 – 2018 Arası)

  1. Binali YILDIRIM (1 Kasım 2011 – 25 Aralık 2013)
  2. Lütfi ELVAN (25 Aralık 2013 – 6 Mart 2015)
  3. Feridun BİLGİN (6 Mart 2015 – 24 Kasım 2015)
  4. Binali YILDIRIM (24 Kasım 2015 – 24 Mayıs 2016)
  5. Ahmet ARSLAN (24 Mayıs 2016 – 10 Temmuz 2018)

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Dönemi (2018 – Günümüz)

  1. Mehmet Cahit TURHAN (10 Temmuz 2018 – Halen)

GÜNCEL YAZILAR:

GELECEK PARTİSİ'Nİ KİM KURDU?


İSTANBUL ŞEHİR ÜNİVERSİTESİ KİMİN?


İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*