Türkiye İstatistik Kurumu’nu kim kurdu?-TÜİK’in kurucuları kim?

Eskiden “Devlet İstatistik Enstitüsü”, “İstatistik Umum Müdürlüğü”, “Merkezi İstatistik Dairesi” ve “Merkesi İstatistik Encümeni” gibi isimlerle faaliyet göstermiş olan Türkiye İstatistik Kurumu, kısaca TÜİK; güzel Türkiyemizin her türlü faaliyetinin, eyleminin ve ilerleyişinin sayısal verilerini toplayıp bunlarla ilgili analiz yapmak; trendleri, yönelimleri, bilançoları devlete ve topluma sunmak gibi sorumluluklara sahip bir kamu kuruluşudur.

Faaliyetleri dışında TÜİK’i kim kurdu?, Türkiye İstatistik Kurumu’nun kurucusu kim?, TÜİK’in sahibi kim? Kimin ve kime bağlı olarak çalışıyor? gibi soruların cevabını merak edenler için yazımızda bu bilgileri vereceğiz.

TÜİK’i kim kurdu?

Hatta hiç bekletmeden detaylarla ilglenmeyip sadece neticeyi merak edenler için tek cümleyle gerekli bilgiyi verelim:

“Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK); 26 Şubat 1926 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından kurulmuştur. Dönemin cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk iken, başbakanı ise İsmet İnönü’dür.”

TÜİK’in kuruluşu 1926 olarak kabul edilmektedir gördüğünüz gibi. Peki 1926’da gökten zembille inerek mi çalışmlara başlamıştır? Tabii ki hayır. Hemen açıklayalım:

  • 1891 yılında Osmanlı Devleti tarafından çağın her türlü istatistiki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla “Merkezi İstatistik Encümeni” adlı bir kurum kurulmuştur.
  • 1923’te cumhuriyetin ilanından sonraki yenilenme sürecinde Merkezi İstatistik Encümeni’nin faaliyetleri 1926 yılında adı “Merkezi İstatistik Dairesi” şeklinde değiştirilerek devam ettirilmiştir. İşte bu 1926 çıkışlı Merkezi İstatistik Dairesi; az önce söylediğimiz gibi Tüik’in kuruluşu olarak kabul edilmektedir.
  • 1930 yılında yeni bir düzenleme yapılmış ayrıca kurumun ismi “İstatistik Umum Müdürlüğü” olarak değiştirilmiştir.
  • 1962 yılında ise adı “Devlet İstatistik Enstitüsü” olmuştur.
  • 18 Kasım 2005’ten beri ise faaliyetlerine “Türkiye İstatistik kurumu” adıyla devam etmektedir.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun sahibi kim? TÜİK kimin?

TÜİK’in kurucularıyla ilgili bilgi verdikten sonra “TÜİK kimin?” ve benzeri soruları cevaplayacak olursak şöyle bir cümle kurabiliriz:

“Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK); kamu kuruluşu olması sebebiyle devlete aittir. Faaliyetlerini kontrol eden üst birim ise T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’dır.”

Merkezi Ankara’da bulunan TÜİK’in Türkiye’ye dağılmış olarak 26 adet bölge müdürlüğü vardır. Çalışan sayısı 4000 cıvarıdır.

2019 Temmuz’unda iken TÜİK’in Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini ise Yinal Yağan üstlenmiştir. Kendisi görevi 18 Nisan 2019’dan beri vekaleten sürdürmektedir.

Yinal YAĞAN

1926’da kuruluşundan bugüne TÜİK Başkanlığı yapan kişilerin listesi şu şekildedir:

  1. Camille JACQUART (19/09/1926 – 20/08/1929)
  2. Celal AYBAR (24/09/1929 – 19/08/1947)
  3. Şefik BİLKUR (22/12/1947 – 31/03/1954)
  4. Şefik İNAN (31/03/1954 – 14/09/1959)
  5. Mustafa FOTOZOĞLU (15/06/1960 – 20/09/1960)
  6. M. Necati İŞÇİL (Ekim 1960 – Mayıs 1961)
  7. Sabahaddin ALPAT (14/11/1963 – 14/06/1971)
  8. Zeki AVRALIOĞLU (06/07/1971 – 07/10/1972)
  9. Yaşar YAŞER (09/10/1972 – 17/07/1975)
  10. Mehmet Yılmaz ARIYÖRÜK (21/07/1975 – 25/01/1978)
  11. Oktay VARLIER (25/01/1978 – 18/12/1979)
  12. T. Nihat GÜNER (24/12/1979 – 21/11/1985)
  13. Şefik YILDIZELİ (21/11/1985 – 04/08/1988)
  14. Orhan GÜVENEN (04/08/1988 – 21/12/1994)
  15. Mehmet KAYTAZ (22/12/1994 – 26/04/1996)
  16. Mehmet Sıddık ENSARİ (25/06/1996 – 24/03/1998)
  17. Ömer L. GEBİZLİOĞLU (24/03/1998 – 04/09/1979)
  18. Şefik YILDIZELİ (08/09/1999 – 11/072002)
  19. Mehmet Akif BAKIR (25/07/2002 – 27/01/2003)
  20. Ömer DEMİR (07/02/2003 – 24/03/2008)
  21. A. Ömer TOPRAK (24/03/2008 – 12/09/2011)
  22. Birol AYDEMİR (12/09/2011 – 15/02/2016)
  23. Mehmet AKTAŞ (16/02/2016 – 18/04/2019)
  24. Yinal YAĞAN (18/04/2019 – Halen)

Dolayısıyla bir ek bilgi olarak TÜİK’in kurucu başkanlığını Camille JACQUART’ın yaptığını da söyleyebiliriz.

TÜİK kimin?, Türkiye İstatistik Kurumu’nu kim kurdu? gibi soruların yanı sıra daha fazlasını merak edenler için “TÜİK’in görev ve sorumlulukları nelerdir?” sorusunu da yönetmeliklerde belirtildiğine sadık kalarak en kısa olacak şekilde şöyle özetleyebiliriz:

  • Resmi İstatistik Programı’nı hazırlamak ve işleyişini izlemek, programda belirlenen istatistiki faaliyetlerin uygulanmasını sağlamak ve diğer kurum ve kuruluşlar tarafından üretilen istatistiklerin uluslararası standartlara uygunluğunu incelemek
  • İstatistiksel veri ihtiyacı duyulan alanları belirleyip veri derleme yöntemlerini araştırmak
  • Türkiye Cumhuriyeti’nin her türlü ekonomik, demografik, bilimsel, çevresel, teknolojik ve sosyal alanlardaki istatistiklerini derlemek, değerlendirmek, analiz etmek, yayımlamak, istatistiklerden çıkarılan sonuçların bilimsel ve teknik açıklamalarını yapmak

UYARI: 2019 Temmuz’da yazılan bu yazımızda verilen bazı bilgiler ilerleyen yıllarda değişebilir, güncellenebilir. Değişen bilgiye rağmen editörlerimizin yazıyı güncellemek için geç kalması veya başka herhangi bir bildiriminizin olması halinde iletişim veya yorum bölümünden düzeltme talebinde bulunabilirsiniz.


GÜNCEL YAZILAR:

GELECEK PARTİSİ'Nİ KİM KURDU?


İSTANBUL ŞEHİR ÜNİVERSİTESİ KİMİN?


İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*