Türk Hava Kuvvetleri’nin kurucusu kim?-Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nı kimler kurdu?

Türk Hava Kuvvetleri yani Hava Kuvvetleri Komutanlığı; Türk Ordusu’nun TSK çatısından sonraki en güçlü birimlerinden biri olarak, kara ve deniz kuvvetleriyle birlikte hizmet vermekte olan temel kolonlardan biridir. Genel ismiyle Hava Kuvvetleri Komutanlığı ismiyle anılan bu askeri kuvvetler Türkiye’yi havadan gelebilecek her türlü saldırıya karşı korumakla ve Türk hava sahasının güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.

Yazımızda Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nı kim kurdu? sorusunu cevaplamadan önce belirtmemiz gereken çok önemli iki husus vardır:

  1. Hava Kuvvetleri Komutanlığı; TSK komutası altındaki en büyük 2. kuvvettir.
  2. Türk Hava Kuvvetleri; tüm dünyada ilk kadın savaş pilotunu yetiştiren ve operasyonlara, savaşlara gönderen ilk hava kuvvetidir. Evet; İngiltere değil, Fransa değil, ABD hiç değil… Dünyanın ilk kadın savaş pilotunu yetiştiren kurum, henüz çiçeği burnunda Türkiye Cumhuriyeti’nin Hava Kuvvetleri’nin ta kendisidir. O savaş pilotu ise Sabiha Gökçen’in ta kendisidir.

Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın kurucusu kim?

Tabii ki de ülkemizde hava kuvvetlerinin var olması Cumhuriyet Dönemi’nde sıfırdan var olmuş bir şey değildir. Bir yerli ve milli hava kuvvetlerinin oluşturulması için ilk çalışmalar Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde başlamıştır. Hatta ve hatta “Osmanlı Tayyare Bölükleri” adı verilen bu kuvvetler, Balkan Savaşları’nda ve özellikle İttifak Devletleri’nin yardımıyla Birinci Dünya Savaşı’nda yoğun olarak kullanılmışlardır. Cumhuriyet kurulduktan sonra ise sürekli restore edile edile bugünün Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nı oluşturan bir süreç dahilinde ilerlemiştir.

Tıpkı Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nın sembolik olarak M.Ö. 209’da, doğrudan olarak 1949’da; Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nın sembolik olarak 1081’de doğrudan olarak 1949’da kurulması gibi; Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın da daha öncelere uzanan bir sembolik kuruluşu ve “Hava Kuvvetleri Komutanlığı” adını aldığı bir gerçek kuruluşu vardır. Fakat tabii ki de 1000’li yıllar falan değildir bu sembolik kuruluş… Bu kez tarihler 1911’i göstermektedir….

1909 yılında hava kuvvetlerinin kurulmasına yönelik ilk atılımlar gerçekleştikten sonra, 1911 yılında dönemin Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa tarafından “Havacılık Komisyonu” kurulmuş ve çalışmalara başlamıştır. İşte bu; Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın sembolik kuruluşudur.

Ayrıca burada tarihten bir ayrıntıyı aktaracak olursak; ABD, Fransa, İngiltere, Almanya, İtalya, Avusturya, Rusya gibi ülkeler de havacılık teşkilatlarını 1920-1912 arasında kurmuşlardır. Dolayısıyla Osmanlı Devleti’nin dağılma sürecinde olmasına rağmen çağa uyum sağlayacak şekilde yaptığı en önemli ve ileri görüşlü bir atılımlardan biri olarak Havacılık Komisyonu’nun kurulması, sonderece dikkate değer bir olaydır. 1923’te Cumhuriyet’in İlanı’ndan sonraki süreçte hava kuvvetlerine yapılan yatırımları kolaylaştırdığını belirtmek gerekir.

1923’ten sonra ise önceden kara veya deniz subaylarının ayrı bir havacılık eğitimi alması ile faaliyetlerini sürdüren hava kuvvetlerinin (o zamanlar adı “Hava Kuvvetleri Müfettişliği” idi) aradan geçen yıllar boyunca aşama aşama yetkileri ve imkanları arttırılmış, en sonunda 31 Ocak 1944 tarihinde Hava Kuvvetleri Komutanlığı kurulmuştur.

Netice olarak şöyle bir özetleme yapabiliriz:

“Hava Kuvvetleri Komutanlığı veya Türk Hava Kuvvetleri; 1911 yılındaki sembolik kuruluşundan sonra 31 Ocak 1944 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından kurulmuştur. O zamanların T.C. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü; Başbakanı Şükrü Saraçoğlu; Milli Savunma Bakanı ise Ali Rıza Altunkal’dır. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nı yapma şerefine erişen kişi ise Hava Orgeneral Zeki Doğan olmuştur. “

Türk Hava Kuvvetleri’nin ilk komutanı Hava Orgeneral Zeki DOĞAN

Türk Hava Kuvvetleri 1944 yılında kurulsa da şunu belirtmekte yarar var: 1944’te kurulduğunda Hava Kuvvetleri Komutanlığı, ayrı bir komutanlık olmasına karşın halen kolordu yetkisinde idi. Ordu yetkisi 1947’de verilmiş olup bu da lojistik destek kuruluşlarının ve diğer yan unsurların yetkisi hariç olacak şekilde verilmiştir. 1948’de lojistik destek kuruluşlarının, 1950’de ise Hava Harp Akademisi hariç askeri havacılıkla ilgili tüm ana ve ikincil kuruluşların, kurumların, tesislerin Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığı himayesine verilmesi gerçekleştirilmiştir. Zaten aşağıdaki linklerden kara ve deniz kuvvetlerinin de tarihçesine bakacak olursak TSK’daki kara, deniz, hava şeklindeki dallanmaların 1944-1950 arasında tamamlandığını görürüz:

Türk Hava Kuvvetleri’nin sahibi kim?

Sizin de hemen söyleyebileceğiniz gibi Hava Kuvvetleri Komutanlığı bir kamu kuruluşudur. Yani şirketlerde olduğu gibi hisseler, yüzdelik paylar cinsinden bir bilgi veremeyiz. Lakin şöyle bir tanımlama yapabiliriz:

“Hava Kuvvetleri Komutanlığı; Milli Savunma Bakanlığı’na ve Genelkurmay Başkanlığı’na bağlıdır. Faaliyetlerini bu şekilde sürdürmektedir. Ek olarak günümüzde Hava Kuvvetleri Komutanlığı görevini Hava Orgeneral Hasan KÜÇÜKAKYÜZ üstlenmiştir.”

Günümüz Hava Kuvvetleri Komutanı Hava Orgeneral Hasan KÜÇÜKAKYÜZ

İsteyenler için daha ayrıntılı bir bilgi olarak 1944’teki kuruluşundan bu yana görev yapmış olan Hava Kuvvetleri Komutanları’nın listesi şu şekildedir:

  1. Hava Orgeneral Zeki DOĞAN (5 Şubat 1944 – 7 Haziran 1950)
  2. Hava Orgeneral Muzaffer GÖKSENİN (12 Haziran 1950 – 20 Nisan 1953)
  3. Hava Orgeneral Fevzi UÇANER (21 Nisan 1953 – 23 Eylül 1957)
  4. Hava Korgeneral Hamdullah Suphi GÖKER (17 Ekim 1957 – 8 Mayıs 1959)
  5. Hava Orgeneral Tekin ARIBURUN (1 Mayıs 1959 – 27 Mayıs 1960)
  6. Hava Korgeneral İhsan ORGUN (27 Mayıs 1960 – 4 Ağustos 1960)
  7. Hava Korgeneral İrfan TANSEL (5 Ağustos 1960 – 1 Haziran 1961)
  8. Hava Tümgeneral Süleyman TULGAN (1 Haziran 1961 – 16 Ağustos 1968)
  9. Hava Orgeneral İrfan TANSEL (19 Haziran 1961 – 16 Ağustos 1968)
  10. Hava Orgeneral Reşat MATER (16 Ağustos 1968 – 30 Ağustos 1969)
  11. Hava Orgeneral Muhsin BATUR (30 Ağustos 1969 – 25 Ağustos 1973)
  12. Hava Orgeneral Emin ALPKAYA (25 Ağustos 1973 – 5 Mart 1976)
  13. Hava Korgeneral Cemal ENGİN (24 Nisan 1976 – 23 Temmuz 1976)
  14. Hava Orgeneral Ethem AYAN (23 Temmuz 1976 – 21 Ağustos 1978)
  15. Hava Orgeneral Tahsin ŞAHİNKAYA (21 Ağustos 1978 – 6 Aralık 1983)
  16. Hava Orgeneral Halil SÖZER (6 Aralık 1983 – 22 Ağustos 1986)
  17. Hava Orgeneral Cemil ÇUHA (22 Ağustos 1986 – 22 Ağustos 1988)
  18. Hava Orgeneral Safter NECİOĞLU (22 Ağustos 1988 – 20 Ağustos 1990)
  19. Hava Orgeneral Siyami TAŞTAN (20 Ağustos 1990 – 20 Ağustos 1992)
  20. Hava Orgeneral Halis BURHAN (20 Ağustos 1992 – 18 Ağustos 1995)
  21. Hava Orgeneral Ahmet ÇÖREKÇİ (18 Ağustos 1995 – 28 Ağustos 1997)
  22. Hava Orgeneral İlhan KILIÇ (28 Ağustos 1997 – 25 Ağustos 1999)
  23. Hava Orgeneral Ergin CELASİN (25 Ağustos 1999 – 23 Ağustos 2001)
  24. Hava Orgeneral Cumhur ASPARUK (23 Ağustos 2001 – 27 Ağustos 2003)
  25. Hava Orgeneral İbrahim FIRTINA (27 Ağustos 2003 – 25 Ağustos 2005)
  26. Hava Orgeneral Faruk CÖMERT (25 Ağustos 2005 – 25 Ağustos 2007)
  27. Hava Orgeneral Aydoğan BABAOĞLU (23 Ağustos 2007 – 25 Ağustos 2009)
  28. Hava Orgeneral Hasan AKSAY (25 Ağustos 2009 – 29 Temmuz 2011)
  29. Hava Orgeneral Mehmet ERTEN (4 Ağustos 2011 – 22 Ağustos 2013)
  30. Hava Orgeneral Akın ÖZTÜRK (22 Ağustos 2013 – 14 Ağustos 2015)
  31. Hava Orgeneral Abidin ÜNAL (14 Ağustos 2015 – 22 Ağustos 2017)
  32. Hava Orgeneral Hasan KÜÇÜKAKYÜZ (22 Ağustos 2017 – Halen)

Son olarak; Kurtuluş Savaşı’ndan itibaren olacak şekilde Türk Hava Kuvvetleri’nin katıldığı tüm savaşlar ve operasyonlar şu şekildedir:

  • Kurtuluş Savaşı (1919 – 1923)
  • Ağrı İsyanı (1926 – 1930)
  • Dersim İsyanı (1937 – 1938)
  • Kore Savaşı (1950 – 1953)
  • Erenköy Direnişi (1964)
  • Kıbrıs Barış Harekatı (1974)
  • Huzuru Temin Harekatı (1991 – 1996)
  • Kararlı Güç Harekatı (1995)
  • Kuzeyden Keşif Harekatı (1997 – 2003)
  • Müttefik Güç Harekatı (1999)
  • Afganistan Savaşı (2001 – Halen)
  • Güneş Harekatı (2008)
  • Irak Sınır Ötesi Harekatı (2011)
  • Şehit Yalçın Operasyonu
  • Şah Fırat Operasyonu (2015)
  • Hendek Operasyonu (2015)
  • Şırnak Çatışmaları (2015)
  • Fırat Kalkanı Operasyonu (2016- 2017)
  • Zeytin Dalı Harekatı (2018)

Merkezi Ankara’da bulunan ve sloganı “Etkin, Caydırıcı, Saygın” şeklinde olan Türk Hava Kuvvetlerinin etkinliğini, caydırıcılığını ve saygınlığını her zaman koruması fakat bu etkinliğin, caydırıcılığın ve saygınlığın hiçbir zaman tam anlamıyla kullanılmak zorunda kalınmaması dileğiyle…


GÜNCEL YAZILAR:

GELECEK PARTİSİ'Nİ KİM KURDU?


İSTANBUL ŞEHİR ÜNİVERSİTESİ KİMİN?


İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*