Sağlık Bakanlığı’nı kim kurdu?

Tam adı ile T.C. Sağlık Bakanlığı; Türkiye’de sağlık işlerinden sorumlu olup, Türkiye Cumhuriyeti sınırlarında yaşayan herkesin bedensel, zihinsel ve sosyal açıdan sağlıklı bir hayat sürmesi amacıyla hizmet vermekte olan bakanlıktır. Sağlık Bakanlığı; kurulduğu günden günümüze gelinceye kadar bir kez isim değiştirmiştir fakat yine de Cumhuriyet’in Kuruluşundan beri var olan en eski bakanlıklardan biridir.

Sağlık Bakanlığı’nın kurucusunun kim olduğu, sahibinin kim olduğu gibi soruların cevabına geçmeden önce, kısa kısa maddeler halinde Sağlık Bakanlığı’nın görevlerine değinecek olursak şu şekilde bir sıralama yapabiliriz:

  • Halk sağlığının korunması ve geliştirilmesi, hastalık risklerinin azaltılması ve önlenmesi için çalışmalar yapmak
  • Teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini yürütmek
  • Uluslararası önemi haiz halk sağlığı risklerinin ülkeye girmesini önlemek
  • Sağlık eğitimi ve araştırma faaliyetlerini geliştirmek
  • Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile verilen diğer görevleri yapmak

Sağlık Bakanlığı’nın kurucusu kim?

Modern Sağlık Bakanlığı’nın kuruluşundan önce, Türk tarihinde sağlık hizmetlerinin geçmişiyle birlikte “bir kamu hizmeti olarak sağlık” olgusunun gelişimini kısaca özetleyelim:

  • Selçuklular ve Osmanlılar Dönemlerinde kamusal sağlık hizmetleri son derece kısıtlı ve saray ve ordu odaklıydı. Devletin sağlık hizmetlerinin başındaki kişinin adı “Hekim Başı” idi, sağlık personelinin atanmasından ve atandıkları yerde sağlık hizmetlerinin doğru bir şekilde yürüdüğünü denetlemekten sorumluydu. Halkın hizmet alma imkanı ise ücret karşılığı hizmet vermekte olan serbest doktorlar aracılığıyla ancak olmaktaydı. Ücretsiz kamu sağlık hizmeti ancak ve ancak bazı vakıf ve hayır işleri aracılığıyla zaman zaman halka verilen hizmetler sayesinde olmaktaydı.
  • Sağlık işlerinin bir kamu hizmeti olmasına yönelik çalışmalar ilk kez Padişah 2. Mahmut Dönemi’nde yapılan reformlar ile gerçekleşmiştir. 1826 yılında “Tıphane” adlı bir okul kurulmuş, 1831 yılında okul geliştirilmiş ve ismi “Mekteb-i Tıbbiye” olmuştur. Fakat hala bir bakanlık faaliyeti mevcut değildir. En sonunda 1849 yılında Hekim Başı makamı kapatılmıştır ve 1850 yılında Tıbbiye Nezareti (Bakanlığı) kurulmuştur. İşte bu 1850 Tıbbiye Nezareti’ni, modern Sağlık Bakanlığı’nın temeli olarak kabul etmek mümkündür.
  • Daha sonraki yıllar boyunca hem tıp okulu yenilenmiş, diplomasız olanların doktorluk yapması yasaklanmış, hem de idari örgütlenmede Tıbbiye Nezareti’nin durumu geliştirilmiştir. Özellikle 1876’da Birinci, 1908’de İkinci Meşrutiyet’in İlanı’nından sonra kamuda sağlık hizmeti anlayışı eski haline göre muazzam bir ilerleme kaydetmiştir.
  • Cumhuriyet Dönemi’nde kurulan Sağlık Bakanlığı’nın temelleri ise 1920’de TBMM’nin açılmasıyla atılmıştır. 23 Nisan 1920’de açılan TBMM; 2 Mayıs 1920 tarihinde 3 Sayılı “Büyük Millet Meclisi İcra Vekillerinin Sureti İntihabına Dair Kanun”u kabul etmiş ve İlk Bakanlar Kurulu’nu oluşturmuştur. Bu kurulun üyelerinden biri “Sıhhiye ve Muavenat-ı İçtimaiye Vekaleti”, yani “Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı”dır. Bu bakanlık 3 Mayıs 1920 tarihinde göreve başlamıştır.

O halde özetlemeyi şu şekilde yapabiliriz:

“T.C. Sağlık Bakanlığı; 3 Mayıs 1920 tarihinde Ankara Hükümeti ve dönemin TBMM tarafından “Sıhhiye ve Muavenat-ı İçtimaiye Vekaleti” ismiyle kurulmuştur. Bakanlığın kurulduğu dönemde TBMM Reisi Mustafa Kemal Atatürk’tür. İlk Sağlık Bakanı ise Dr.Adnan Adıvar olmuştur.”

Türkiye’nin ilk Sağlık Bakanı (Sıhhiye ve Muavenat-ı İçtimaiye Vekili) Dr.Adnan ADIVAR (1882 – 1 Temmuz 1955)

Sağlık Bakanlığı; 1920’de açılışından itibaren 1923’te Cumhuriyet’in İlanı’ndan sonra da var olmaya devam etmiş, 1989’a kadar “Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı” ismiyle faaliyet göstermiştir. 1989 yılında ise ismi günümüzdeki ismine, yani “Sağlık Bakanlığı”na dönüştürülmüş ve 19 Kasım 1989’da Anavatan Partisi tarafından kurulan 47. Hükümet’ten itibaren bu isimle çalışmaya başlamıştır.

Sağlık Bakanlığı’nın sahibi kim?

Sağlık Bakanlığı’nın kimin olduğu sorusuna mülkiyet veya hissedarlık cinsinden cevap vermek mümkün değildir. Bu soru sadeceyetki paylaşımı ve sorumlu olduğu kurumlar cinsinden yanıtlanabilir:

“T.C. Sağlık Bakanlığı’nın sahibi Türkiye Cumhuriyeti’dir. Sağlık Bakanlığı’nın çalışmalarının aksamadan devam etmesinden sorumlu kişi dönemin sağlık bakanıdır. Sağlık Bakanlığı tüm faaliyetlerinde Cumhurbaşkanlığı’na karşı doğrudan sorumlu iken, TBMM ve Bakanlar Kurulu’na karşı ikincil dereceden sorumludur.”

Günümüzde sağlık bakanlığı vazifesi Dr.Fahrettin Koca tarafından yürütülmektedir.

Günümüz Sağlık Bakanı Dr. Fahrettin KOCA

Sağlık Bakanlığı’nın kuruluşu ve işleyişi hakkında söyleyeceklerimiz bu kadardır. Hepinize sevgiler ve saygılar değerli okurlar. Yazımızı bitirirken aşağıda, 3 Mayıs 1920’den itibaren görev yapmış olan Sağlık Bakanları’nın listesini de ekledik, dilerseniz göz atabilirsiniz:

Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekaleti Dönemi (Cumhuriyet’in İlanı’ndan Önce)

  1. Dr. Adnan ADIVAR (3 Mayıs 1920 – 10 Mart 1921)
  2. Dr. Refik SAYDAM (10 Mart 1921 – 20 Aralık 1921)
  3. Dr. Rıza NUR (24 Aralık 1921 – 27 Ekim 1923)

Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Dönemi (1923 – 1989 arası)

  1. Dr. Refik SAYDAM (30 Ekim 1923 – 21 Kasım 1924)
  2. Dr. Mazhar GERMEN (22 Kasım 1924 – 3 Mart 1925)
  3. Dr. Refik SAYDAM (4 Mart 1925 – 25 Ekim 1937)
  4. Dr. Ahmet Hulusi ALATAŞ (25 Ekim 1937 – 18 Ocak 1945)
  5. Dr. Sadi KONUK (18 Ocak 1945 – 5 Ağustos 1946)
  6. Dr. Behçet UZ (7 Ağustos 1946 – 10 Haziran 1948)
  7. Dr. Kemali BAYAZIT (10 Haziran 1948 – 22 Mayıs 1950)
  8. Prof. Dr. Nihat Reşit BELGER (22 Mayıs 1950 – 19 Eylül 1950)
  9. Dr. Ekrem Hayri ÜSTÜNDAĞ (20 Eylül 1950 – 17 Mayıs 1954)
  10. Dr. Behçet UZ (18 Mayıs 1954 – 9 Aralık 1955)
  11. Nafiz KÖREZ (9 Aralık 1955 – 25 Kasım 1957)
  12. Dr. Lütfi KIRDAR (26 Kasım 1957 – 27 Mayıs 1960)
  13. Prof. Dr. Nusret KARASU (27 Mayıs 1960 – 25 Ağustos 1960)
  14. Prof. Dr. Nusret Hasan FİŞEK (25 Ağustos 1960 – 5 Eylül 1960)
  15. Prof. Dr. Salih Ragıp ÜNVER (5 Eylül 1960 – 20 Kasım 1961)
  16. Dr. Süleyman Suat SEREN (20 Kasım 1961 – 26 Haziran 1962)
  17. Dr. Yusuf AZİZOĞLU (26 Haziran 1962 – 26 Ekim 1963)
  18. Prof. Dr. Fahrettin Kerim GÖKAY (5 Kasım 1963 – 26 Aralık 1963)
  19. Dr. Kemal DEMİR (26 Aralık 1963 – 20 Şubat 1965)
  20. Dr. Faruk SÜKAN (22 Şubat 1965 – 27 Ekim 1965)
  21. Dr. Edip SOMUNOĞLU (27 Ekim 1965 – 1 Nisan 1967)
  22. Dr. Vedat Ali ÖZKAN (1 Nisan 1967 – 12 Mart 1971)
  23. Prof. Dr. Türkan AKYOL (26 Mart 1971 – 13 Aralık 1971)
  24. Dr. Cevdet AYKAN (13 Aralık 1971 – 23 Mayıs 1972)
  25. Dr. Kemal DEMİR (23 Mayıs 1972 – 16 Nisan 1973)
  26. Dr. Vefa TANIR (16 Nisan 1973 – 26 Ocak 1974)
  27. Dr. Selahattin CİZRELİOĞLU (26 Ocak 1974 – 18 Kasım 1974)
  28. Dr. Kemal DEMİR (18 Kasım 1974 – 18 Nisan 1977)
  29. Dr. Vefa TANIR (18 Nisan 1977 – 21 Haziran 1977)
  30. Prof. Dr. Celal ERTUĞ (21 Haziran 1977 – 21 Temmuz 1977)
  31. Cengiz GÖKÇEK (21 Temmuz 1977 – 5 Ocak 1978)
  32. Dr. Mete TAN (5 Ocak 1978 – 12 Kasım 1979)
  33. Dr. Münif İSLAMOĞLU (12 Kasım 1979 – 12 Eylül 1980)
  34. Prof. Dr. Necmi AYANOĞLU (22 Eylül 1980 – 23 Aralık 1981)
  35. Prof. Dr. Kaya KILIÇTURGAY (23 Aralık 1981 – 23 Aralık 1983)
  36. Mehmet AYDIN (23 Aralık 1983 – 17 Ekim 1986)
  37. Doç. Dr. Mustafa KALEMLİ (17 Ekim 1986 – 21 Aralık 1987)
  38. Bülent AKARCALI (21 Aralık 1987 – 26 Haziran 1988)
  39. Cemil ÇİÇEK (26 Haziran 1988 – 26 Temmuz 1988)
  40. Nihat KİTAPÇI (6 Temmuz 1988 – 31 Mart 1989)

Sağlık Bakanlığı Dönemi (1989 – Günümüz)

  1. Halil ŞIVGIN (31 Mart 1989 – 23 Haziran 1991)
  2. Doç. Dr. Yaşar ERYILMAZ (23 Haziran 1991 – 20 Kasım 1991)
  3. Dr. Yıldırım AKTUNA (20 Kasım 1991 – 25 Haziran 1993)
  4. Rıfat SERDAROĞLU (25 Haziran 1993 – 28 Kasım 1993)
  5. Ecz. Kazım DİNÇ (28 Kasım 1993 – 15 Ağustos 1994)
  6. Dr. Doğan BARAN (15 Ağustos 1994 – 17 Mart 1996)
  7. Dr. Yıldırım AKTUNA (7 Mart 1996 – 26 Nisan 1997)
  8. Nafiz KURT (30 Nisan 1997 – 13 Mayıs 1997)
  9. Doç. Dr. İsmail KARAKUYU (13 Mayıs 1997 – 30 Haziran 1997)
  10. Dr. Halil İbrahim ÖZSOY (30 Haziran 1997 – 11 Ocak 1999)
  11. Dr. Mustafa Güven KARAHAN (11 Ocak 1999 – 29 Mayıs 1999)
  12. Doç. Dr. Osman DURMUŞ (29 Mayıs 1999 – 19 Kasım 2002)
  13. Prof. Dr. Recep AKDAĞ (20 Kasım 2002 – 24 Ocak 2013)
  14. Dr. Mehmet MÜEZZİNOĞLU (24 Ocak 2013 – 24 Mayıs 2016)
  15. Prof. Dr. Recep AKDAĞ (24 Mayıs 2016 – 19 Temmuz 2017)
  16. Dr. Ahmet DEMİRCAN (19 Temmuz 2017 – 10 Temmuz 2018)
  17. Dr. Fahrettin KOCA (10 Temmuz 2018 – Halen)

GÜNCEL YAZILAR:

ALİ BABACAN KİMDİR?

DEVLET BAHÇELİ KİMDİR?


İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*