Emniyet Genel Müdürlüğü’nü kim kurdu?-Türk Polis Teşkilatının kuruluş süreci

Resmi adıyla Emniyet Genel Müdürlüğü; halk dilinde ‘Emniyet’, ‘Polis’, ‘Türk Polisi’, ‘Polis Teşkilatı’ gibi isimlerle bilinen kuruluşumuz, 150 yılı aşkın tarihçesi ile halka hizmet vermekte olan, toplum güvenliğinden, huzurundan, kamu güvenliğinden sorumlu olup suçları önlemekle görevli bir devlet birimidir.

Ayrıca bkz: Jandarma Genel Komutanlığı’nı kim kurdu?

Kuruluş türü olarak ‘Genel Kolluk Kuvveti’ olan Emniyet Genel Müdürlüğü’nün resmi kabulle birlikte tarihi neredeyse 200 yıl öncesine uzanmaktayken, aslına bakacak olursanız Türk tarihiyle eş değer olarak ilerleyen bir geçmişi vardır.

Türk Polis Teşkilatını kim kurdu?

‘Emniyet Genel Müdürlüğü’nün kurucusu kim?’ sorusunu şu şekilde cevaplayabiliriz:

  • Taa Eski Türklerden beri Subaşı, Yeniçeri Ağası, vs. çeşitli makamlar olmak üzere emniyet genellikle askeri makamlar tarafından sağlanmıştır. Bu neredeyse tüm dünya tarihinde böyledir. Askerler, barış zamanında aynı zamanda şehrin asayişinden sorumlu olmuştur. Bu zamanlarda kanunlar sözlü geleneğe dayanan Türk törelerinde göre belirlenmiştir.
  • 1800’lere gelindiğinde ise Türk Polis Teşkilatı’nın yapılanmasını Batılı ve Avrupai ıslahatlar etkilemiş, askeri kanattan ayrı olarak iç güvenliği sağlamak üzere ayrı bir polis teşkilatının kurulma süreci başlamıştır. Özellikle Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasından sonra; 10 Nisan 1845 tarihinde bir ‘Polis Nizamnamesi’ yayınlanmış ve İstanbul’da ‘POLİS’ adlı bir teşkilat kurularak iç güvenlik hizmetleri tek bir çatı altında toplanmıştır. ‘Zaptiye’ ve ‘Jandarma’ gibi isimlerin çeşitli düzenlemeleriyle geçen 1845-1879 arası dönemden sonra 1879 yılında ‘Zaptiye Nezareti’ kurulmuştur. Bu nezaret (Bakanlık), bugünkü Emniyet Genel Müdürlüğü olarak düşünülebilir.
  • 1908 yılında ise Zaptiye Nezareti de kapatılmış ve yerine Dahiliye Nazırlığına (İç İşleri Bakanlığı) bağlı olan ‘Emniyet Umumiye Müdürlüğü’ kurumuştur.
Eski polis memurlarının kıyafetleri, görünüşleri
  • 24 Nisan 1920’de ise Milli Hükümet’in, yani Kurtuluş Savaşı’nı yürütenlerin Emniyet Genel Müdürlüğü faaliyetlerine başlamış, 1923 yılında İsmail Hamit Oktay; Cumhuriyet döneminde var olan bu modern Emniyet Genel Müdürlüğünün ilk müdürü olmuştur.

Bütün bu kronolojik sıralamadan 10 Nisan 1845’i çekip alabilirsiniz sevgili okurlar. Çünkü resmi kabule göre EGM’nin kuruluşu, Batılı tarzda yapılan düzenlemelere göre kurulan POLİS adlı teşkilatın kuruluşudur. Dolayısıyla Emniyet Genel Müdürlüğü; 10 Nisan 1845’te kurulmuş, 1923’te bugünkü adını ve hukuki statüsünü almıştır. 1845 yılındaki Osmanlı Padişahı Sultan Abdülmecittir. 1923’teki ilk Emniyet Genel Müdürü ise az önce söylediğimiz gibi İsmail Hamit OKTAY’dır. 1923’te T.C. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk iken, Başbakanı İsmet İnönü, İçişleri Bakanı ise Ahmet Ferit Tek’tir.

İsmail Hamit OKTAY (1887 – 1970)

Günümüz itibariyle Emniyet genel Müdürlüğü görevini Mehmet Aktaş yürütmektedir.


GÜNCEL YAZILAR:

İSTANBUL ŞEHİR ÜNİVRESİTESİ KİMİN?


İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*