Jandarma Genel Komutanlığı’nın kurucusu kim?-Jandarma Genel Komutanlığı kimin?

Jandarma sınıfı; komuta edildiği merkezin ismiyle söyleyecek olursak Jandarma Genel Komutanlığı; vazife bakımından polise benzer bir şekilde İçişleri Bakanlığı’na karşı asayiş ve güvenlikten sorumlu iken, yetiştirilen personelin kaynağı ve eğitimi bakımından Türk Kara Kuvvetleri’ne bağlı melez bir asker-kolluk kuvveti olarak bilinmiştir her zaman. Tabii ki geçmişten bu yana, Osmanlı Dönemi’ne kadar uzanan tarihi boyunca birçok reform birçok yeniden yapılanma yaşamıştır fakat günümüzde halen Jandarma Genel Komutanlığı’nın ülkemizde yürüttüğü görev ve sorumluluklar hemen hemen aynıdır.

Jandarma Genel Komutanlığı hakkındaki “Kim kurdu?”, “Sahibi kim?” gibi soruları cevaplamadan önce önemli bir ayrıntıyı da belirtmek isteriz: Jandarma kuvvetleri polisin olmadığı kırsal kesimde asayiş ve güvenliği sağlamaktan sorumlu olduğu için sanki jandarmalar sadece dağ başında, tek bir binanın olmadığı yerlerde görev yapıyormuş gibi bir algı vardır. Fakat Türkiye’nin yüzölçümü cinsinden neredeyse %90’ı jandarma bölgesidir.

Ayrıca bkz:

Jandarma Genel Komutanlığı’nı kim kurdu?

Her askeri teşkilatta olduğu gibi Türk Jandarması’nın da bir sembolik kuruluşu vardır, bir de Cumhuriyet Dönemi’nde kurulduğu bir gerçek kuruluşu vardır.

Jandarma Genel Komutanlığı’nın sembolik kuruluş tarihi 14 Haziran 1839’dur.

1839; Osmanlı arşivlerinde jandarmalardan bahsedilen şimdilik bilinen en eski yıldır. 1869 yılının 14 Haziran’ında ise jandarmaya yetkilerin net bir şekilde verildiği Asakir-i Zaptiye Nizamnamesi kabul edilmiştir. Böylelikle nizamnamenin kabul edildiği gün ve ay olan 14 Haziran ile en eski verilerin bulunduğu 1839 yılı hayali ve sembolik bir şekilde birleştirilmiş ve 14 Haziran 1839; Jandarma Genel Komutanlığı’nın kuruluş tarihi olarak kabul edilmeye başlanmıştır.

1923’te cumhuriyetin ilanından sonra Türk Jandarması’nın bugünkü adı ve hukuki statüsüyle olacak şekilde kuruluş tarihi ise 10 Haziran 1930’dur.

Özet olarak mevzuyu şöyle bitirebiliriz:

“Jandarma Genel Komutanlığı; sembolik olarak 14 Haziran 1839, bugünkü anlamıyla 10 Haziran 1930’da kurulmuştur. 1930 yılında T.C. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, Başbakanı İsmet İnönü, Milli Savunma Bakanı Mustafa Abdülhalik Renda, İçişleri Bakanı ise Şükrü Kaya’dır. 1930’da bugünkü hukuki statüsüne ulaşmasından itibaren başlangıç kabul edilecek olursa Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Jandarma Genel Komutanı Korgeneral Kazım ORBAY olmuştur.”

İlk Jandarma Genel Komutanı Korgeneral Kazım ORBAY

Jandarma Genel Komutanlığı’nın sahibi kim?

Bir kamu kuruluşu olan Jandarma Genel Komutanlığı’nın sahibi veya Jandarma Genel Komutanlığı’nın kime ait olduğu gibi sorular ancak bağlı olduğu bir üst kamu birimleri cinsinden cevaplanabilir.

Buna göre Jandarma Genel Komutanlığı; insan kaynakları ve eğitim yönünden Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na; yetki ve sorumluluk yönünden ise İçişleri Bakanlığı’na bağlıdır. Savaş durumunda ise gerekli görüldüğü kadarıyla Türk Kara Kuvvetleri’ne katılmaktadır. Günümüz itibariyle T.C. Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Arif ÇETİN’dir.

Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Arif ÇETİN

Emniyet, asayiş ve kamu düzeni, adli kolluk hizmetleri, ceza ve tutukevlerinin dış korunması gibi asli görevleri olan Jandarma Genel Komutanlığı; aynı zamanda TSK’nın ve tüm alt birimlerinin de sloganı olan “Etkin. Caydırıcı. Saygın.” sloganı ile birlikte “Jandarma bir kanun ordusudur.” mottosunu da kullanmaktadır. Merkezi Ankara Beştepe’dedir. Jandarma Genel Komutanlığı Sahil Güvenlik Teşkilatı’nın bulunduğu kıyı, deniz ve sahillerde çalışmamaktadır.

Son bir bilgi olarak Türk Jandarması tarih boyunca asayiş görevinin yanı sıra Birinci Dünya Savaşı, Kurtuluş Savaşı, Kıbrıs Barış Harekatı ve Güneydoğu’da terörle mücadeleye çok önemli katkılarda bulunmuştur.

Başlangıcı 1930’da bugünkü hukuki statüsünü kazanmasından itibaren olacak şekilde bugüne kadar görev yapmış Jandarma Genel Komutanları’nın isimleri ve görev süreleri şu şekildedir:

  1. Korgeneral Kazım ORBAY (30 Temmuz 1930 – 24 Ağustos 1935)
  2. Korgeneral Naci TINAZ (3 Eylül 1935 – 12 Kasım 1939)
  3. Korgeneral Cemil Cahit TOYDEMİR (12 Kasım 1939 – 13 TEmmuz 1940)
  4. Korgeneral Ali Rıza ARTUNKAL (27 Ekim 1940 – 11 Ekim 1941)
  5. Korgeneral Rüştü AKIN (1 Ekim 1941 – 11 Ocak 1943)
  6. Korgeneral Rıfat MATARACI (26 Şubat 1943 – 3 Mayıs 1945)
  7. Korgeneral Nazmi GÖNENLİ (9 Mayıs 1945 – 18 Ekim 1947)
  8. Korgeneral Şükrü KANATLI (23 Ekim 1947 – 28 Mart 1949)
  9. Korgeneral Nuri BERKÖZ (28 Mart 1949 – 28 Haziran 1950)
  10. Orgeneral Kemal YAŞINKILIÇ (3 Temmuz 1950 – 24 Mayıs 1954)
  11. Orgeneral Tahsin ÇELEBİCAN (27 Mayıs 1954 – 27 Mayıs 1960)
  12. Tümgeneral Nezihi FIRAT (28 Mayıs 1960 – 16 Haziran 1960)
  13. Korgeneral Hayati ATAKER (16 Haziran 1960 – 4 Ağustos 1960)
  14. Korgeneral Muhittin ÖNÜR (7 Eylül 1960 – 14 Ocak 1961)
  15. Tuğgeneral Abdurrahman DORUK (16 Ocak 1961 – 24 Şubat 1962)
  16. Tuğgeneral Fahri OGAN (25 Şubat 1962 – 25 Temmuz 1962)
  17. Korgeneral Fikret ESEN (25 Temmuz 1962 – 12 Temmuz 1966)
  18. Orgeneral Haydar SÜKAN (12 Temmuz 1966 – 22 Ağustos 1968)
  19. Orgeneral Kemal ATALAY (4 Eylül 1968 – 28 Ağustos 1969)
  20. Orgeneral Semih SANCAR (29 Ağustos 1969 – 28 Ağustos 1970)
  21. Orgeneral Kemalettin EKEN (2 Eylül 1970 – 28 Ağustos 1972)
  22. Orgeneral Orhan YİĞİT (28 Ağustos 1972 – 30 Ağustos 1975)
  23. Orgeneral Nurettin ERSİN (22 Ağustos 1975 – 5 Ocak 1976)
  24. Korgeneral Şahap YARDIMOĞLU (26 Şubat 1976 – 25 Ağustos 1978)
  25. Orgeneral Sedat CELASUN (25 Ağustos 1978 – 6 Aralık 1983)
  26. Orgeneral Mehmet BUYRUK (6 Aralık 1983 – 20 Ağustos 1985)
  27. Orgeneral Fikret OKTAY (20 Ağustos 1985 – 30 Ağustos 1986)
  28. Orgeneral Adnan DOĞU (15 Ağustos 1986 – 30 Ağustos 1988)
  29. Orgeneral Burhanettin BİGALI (23 Ağustos 1988 – 30 Ağustos 1990)
  30. Orgeneral Eşref BİTLİS (20 Ağustos 1990 – 17 Şubat 1993)
  31. Orgeneral Aydın İLTER (23 Şubat 1993 – 1 Eylül 1995)
  32. Orgeneral Teoman KOMAN (30 Ağustos 1995 – 29 Ağustos 1997)
  33. Orgeneral Fikret Özden BOZTEPE (29 Ağustos 1997 – 27 Ağustos 1998)
  34. Orgeneral Rasim BETİR (27 Ağustos 1998 – 24 Ağustos 2000)
  35. Orgeneral Aytaç YALMAN (24 Ağustos 2000 – 27 Ağustos 2002)
  36. Orgeneral Şener ERUYGUR (27 Ağustos 2002 – 26 Ağustos 2004)
  37. Orgeneral Fevzi TÜRKERİ (26 Ağustos 2004 – 24 Ağustos 2006)
  38. Orgeneral Işık KOŞANER (24 Ağustos 2006 – 26 Ağustos 2008)
  39. Orgeneral Avni Atila IŞIK (27 Ağustos 2008 – 11 Ağustos 2010)
  40. Orgeneral Necdet ÖZEL (11 Ağustos 2010 – 29 Temmuz 2011)
  41. Orgeneral Bekir KALYONCU (4 Ağustos 2011 – 22 Ağustos 2013)
  42. Orgeneral Servet YÖRÜK (22 Ağustos 2013 – 22 Ağustos 2014)
  43. Orgeneral Abdullah ATAY (22 Ağustos 2014 – 13 Ağustos 2015)
  44. Orgeneral Galip MENDİ (13 Ağustos 2015 – 19 Temmuz 2016)
  45. Korgeneral İbrahim YAŞAR (vekil) (19 Temmuz 2016 – 28 Temmuz 2016)
  46. Orgeneral Yaşar GÜLER (29 Temmuz 2016 – 21 Ağustos 2017)
  47. Orgeneral Arif ÇETİN (21 Ağustos 2017 – Halen)

GÜNCEL YAZILAR:

GELECEK PARTİSİ'Nİ KİM KURDU?


İSTANBUL ŞEHİR ÜNİVERSİTESİ KİMİN?


İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*