Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın kurucusu kim?

Uzun haliyle, yani resmi yazışmalarda kullanılan tam adı ile “Türkiye Cumhuriyeti Aile, Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığı”, Türkiye Cumhuriyeti kabinesinde faaliyet gösteren bakanlıklardan biridir. İlgi alanları ve sorumlulukları tamamen yurttaşların günlük hayatlarındaki çalışma standartları, yaşam seviyeleri, aile kurumunun gelişimi, sosyal devlet anlayışının gerektirdiği aileye, çalışan insana yönelik sosyal hizmetler gibi unsurlardan oluşmaktadır. Yani Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı; sabah gittiğimiz iş, çalışmamızın karşılığında ileri yaşlarda işe yarayacak şekilde işlenen sosyal güvence kayıtlarımız, beraber vakit geçirdiğimiz ailemizin mutluluğu, kısacası hiçbir olağandışı aktivitenin olmadığı olağan bir günümüzün her bir saniyesinden sorumludur. Bir de herhangi bir sebeple sosyal hizmetlere ihtiyaç duyan insanların imdadına yetişmekten…

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın sahibinin kim olduğu, yetki paylaşımının nasıl olduğu gibi soruların cevaplarına geçmeden önce bu bakanlığın kuruluş sürecinden, kimlerin kurduğundan bahsetmek daha doğru olacaktır. Bu bağlamda Aile, Çalışma ve sosyal Hizmetler Bakanlığı’nı kimlerin kurduğunu irdelemek için maddeler halinde şöyle bir özetleme yapabiliriz:

  • Cumhuriyet’in İlanı’ndan önceki Türk tarihinde aile kurumu, sosyal hizmetler ve çalışma hukuku ile ilgili çalışmalar, günümüze kıyasla son derece kısıtlı bir şekilde ve farklı bakanlıkların bünyesindeki idari birimlerde gerçekleştirilmekteydi. Henüz bakanlık seviyesinde bir iş bölümü mevcut değildi. Zaten bu konu hakkındaki çalışmalar o zamanlar bütün dünyada da hemen hemen aynıydı.
  • 27 Mayıs 1934 tarihinde; o zamanlar tüm iktisadi ve mali işlerden sorumlu ve dönemin bakanlığı diye tanımlayabileceğimiz “İktisat Vekaleti bünyesinde, 2450 sayılı İktisat Vekaleti Teşkilatı ve Vazifeleri Hakkında Kanun” vesilesiyle “İş ve İşçiler Bürosu” adlı bir büro kurulmuş, böylece devletin çalışanlara sosyal güvence sağlayıp haklarını gözettiği bir “çalışma bakanlığı” kavramı oluşmaya başlamıştır. 8 Haziran 1936 tarih 3008 sayılı İş Kanunu ile bu büronun adı “İş Dairesi” olarak değiştirilmiştir. (İktisat Vekaleti, o zamanın Ekonomi Bakanlığı’dır.)
  • 1945 yılında bu departman iyice ayrıntılandırılmış ve bağımsızlaşmış, tek bir bakanlık haline getirilmiştir. Sonuç olarak 7 Haziran 1945’te 4/591 sayılı Cumhurbaşkanlığı Tezkeresi ile “Çalışma Bakanlığı” kurulmuştur.
  • Çalışma Bakanlığı o tarihten itibaren çağa uyum sağladığı revizyonlar eşliğinde on yıllar boyunca çalışadursun, 1970’li yıllarda bakanlık seviyesinde olacak şekilde bir de sosyal güvenlik işleriyle ilgilenecek bir birime ihtiyaç duyulmuştur. Sonuç olarak 17 Kasım 1974 tarihinde 4/1040 sayılı Cumhurbaşkanlığı Tezkeresi ile “Sosyal Güvenlik Bakanlığı” kurulmuştur.
  • Bir sonraki adımı artık çoğu okurumuz tahmin ediyordur: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıkları’nın tek bir çatı altında birleştirilmesi… 13 Aralık 1983 tarihinde kabul edilen 184 sayılı “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın Teşkilatı ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ile eskiden iki ayrı bakanlık olan Çalışma Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı birleştirilmiş ve “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı” olmuştur.
  • Evet… Adım adım Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na doğru geliyoruz. Son bir adım kaldı: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı… 3 Haziran 2011 tarihinde, 633 sayılı “Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı kurulmuştur. Fakat bu bakanlığın ömrü çok uzun olmamıştır.
  • Tüm bu sürecin sonucu olarak devlet büyükleri tarafından yazının başında söylediğimiz gibi aile kurumu, toplum yaşamına dair sosyal politikalar, çalışma, yaşam ve sosyal güvenlik standartları gibi toplumun olağan seyrinde işleyen ve sosyal devlet anlayışının belki de en önemli unsurları olan çarklarının tek bir çatı altında toplanması kararlaştırılmış ve 2 Temmuz 2018 tarihinde kabul edilen “Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlaması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tek çatı altında birleştirilmiş ve “Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığı” kurulması kararlaştırılmıştır. Fakat birkaç gün sonra, 10 Temmuz 2018’de, 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 sayılı “Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” sonucunda bakanlığın adı “Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı” olarak değiştirilmişve ilk bakan Zehra Zümrüt Selçuk göreve başlamıştır.

Bütün bu kronolojik süreci şöyle özetleyebilir ve Aile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın kurucusunun kim olduğu sorusunu şöyle cevaplayabiliriz:

“Aile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 7 Haziran 1945 tarihinde dönemin TBMM ve Bakanlar Kurulu tarafından ‘Çalışma Bakanlığı’ kurulmuştur. Dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, Başbakanı Şükrü Saraçoğlu’dur. Türkiye’nin İlk Aile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı (Çalışma Bakanı) Mahmut Sadi Irmak olmuştur.”

Türkiye’nin İlk Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı (Çalışma Bakanı) Mehmet Sadi IRMAK (15 Mayıs 1904 – 11 Kasım 1990)

Her ne kadar yukarıda bahsettiğimiz gibi sonradan eklenen Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı gibi unsurlar olsa da bunların hepsinin kökenini “Çalışma Bakanlığı”, sonradan açılanları da iş yükünün artması sebebiyle Çalışma Bakanlığı’ndan dallanmış yeni birimler olarak değerlendirmek mümkündür. Bu yüzden kuruluş bilgilerini, en kökendeki atılımı kabul ederek veriyoruz.

Aile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kimin?

Efendim tabii ki de bir devlet makamından bahsediyor olmamız sebebiyle sorunun soruluş şekli biraz abes olsa da şöyle bir yorum yapabiliriz:

“T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın sahibi Türkiye Cumhuriyeti’dir. Bakanlığın en üst düzey yetkilisi ve faaliyetlerinin sağlıklı bir şekilde yürümesinden sorumlu olan kişi dönemin aile, çalışma ve sosyal güvenlik bakanıdır. Bakanlık tüm faaliyetlerinde T.C. Cumhurbaşkanlığı’na bağlı iken, ikincil dereceden de Bakanlar Kurulu ve TBMM’ye karşı sorumludur.”

Günümüz itibariyle Aile, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı görevini halen aynı zamanda bu görevi ilk kez gerçekleştiren kişi olan Zehra Zümrüt Selçuk yürütmektedir.

Günümüz Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt SELÇUK

Zehra Zümrüt Selçuk ile ilgili bir bilgi olarak; kendisi Eski Kültür ve Turizm Bakanı Atilla Koç’un kızıdır.

Evet sevgili okurlar. Söz konusu bakanlık hakkında verilebilecek genel bilgiler bu şekildedir. Sağlıcakla kalın, hoşça kalın. Yazıyı bitirmeden önce tüm bakanlık versiyonları yer alacak şekilde bugüne kadar görev yapmış olan Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanları’nın ve görev yaptıkları zaman aralıklarının listesini aşağıda sunuyoruz, dilerseniz göz atabilirsiniz:

Çalışma Bakanlığı Dönemi (1946 – 1983 arası)

  1. Mahmut Sadi IRMAK (7 Haziran 1945 – 5 Eylül 1947)
  2. Tahsin Bekir BALTA (5 Eylül 1947 – 16 Ocak 1949)
  3. Reşat Şemsettin SİRER (16 Ocak 1949 – 22 Mayıs 1950)
  4. Hasan POLATKAN (22 Mayıs 1950 – 22 Aralık 1950)
  5. Ahmet Hulusi KÖYMEN (22 aralık 1950 – 9 Mart 1951)
  6. Nuri ÖZSAN (9 Mart 1951 – 10 Kasım 1952)
  7. Samet AĞAOĞLU (10 Kasım 1952 – 8 Nisan 1953)
  8. Hayrettin ERKMEN (8 Nisan 1953 – 9 Aralık 1955)
  9. Mehmet Mümtaz TARHAN (9 Aralık 1955 – 25 Kasım 1957)
  10. Hayrettin ERKMEN (25 Kasım 1957 – 4 Eylül 1958)
  11. Ahmet Haluk ŞAMAN (4 Eylül 1958 – 27 Mayıs 1960)
  12. Cahit TALAS (30 Mayıs 1960 – 27 Ağustos 1960)
  13. Mehmet Raşit BEŞERLER (27 Ağustos 1960 – 5 Ocak 1961)
  14. Ahmet TAHTAKILIÇ (5 Ocak 1961 – 2 Mart 1961)
  15. Cahit TALAS (2 Mart 1961 – 20 Kasım 1961)
  16. Bülent ECEVİT (20 Kasım 1961 – 20 Şubat 1965)
  17. İhsan Sabri ÇAĞLAYANGİL (20 Şubat 1965 – 27 Ekim 1965)
  18. Ali Naili ERDEM (27 Ekim 1965 – 6 aralık 1968)
  19. Turgut TOKER (6 Aralık 1968 – 3 Kasım 1969)
  20. Seyfi ÖZTÜRK (3 Kasım 1969 – 26 Mart 1971)
  21. Atilla SAV (26 Mart 1971 – 11 Aralık 1971)
  22. Ali Rıza UZUNER (11 Aralık 1971 – 15 Nisan 1973)
  23. Ali Naili ERDEM (15 Nisan 1973 – 26 Ocak 1974)
  24. Önder SAV (26 Ocak 1974 – 17 Kasım 1974)
  25. Turhan ESENER (17 Kasım 1974 – 31 Mart 1975)
  26. Ahmet Tevfik PAKSU (31 Mart 1975 – 10 Kasım 1976)
  27. Şevket KAZAN (10 Kasım 1976 – 21 Haziran 1977)
  28. Ahmet Bahir ERSOY (21 Haziran 1977 – 21 Temmuz 1977)
  29. Fehmi CUMALIOĞLU (21 Temmuz 1977 – 5 Ocak 1978)
  30. Ahmet Bahir ERSOY (5 Ocak 1978 – 12 Kasım 1979)
  31. Hüseyin Cavit ERDEMİR (12 Kasım 1979 – 12 Eylül 1980)
  32. Turhan ESENER (20 Eylül 1980 – 13 Aralık 1983)

Sosyal Güvenlik Bakanlığı Dönemi (1974 – 1983 arası)

NOT: Çalışma Bakanlığı ile aynı dönemde var olmuştur.

  1. Sadık ŞİDE (17 Kasım 1974 – 31 Mart 1975)
  2. Ahmet Mahir ABLUM (31 Mart 1975 – 21 Haziran 1977)
  3. Hayrettin UYSAL (21 Haziran 1977 – 21 Temmuz 1977)
  4. Turhan KAPANLI (21 Temmuz 1977 – 28 Ekim 1977)
  5. Mehmet İlhami ERTEM (12 Kasım 1977 – 5 Ocak 1978)
  6. Hilmi İŞGÜZAR (5 Ocak 1978 – 7 Haziran 1979)
  7. Mehmet Salih YILDIZ (21 Haziran 1979 – 12 Kasım 1979)
  8. Sümer ORAL (12 Kasım 1979 – 11 Eylül 1980)
  9. Sadık ŞİDE (21 Eylül 1980 – 13 aralık 1983)

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Dönemi (1983 – 2018 arası)

  1. Mustafa KALEMLİ (13 Aralık 1983 – 17 Haziran 1986)
  2. Mükerrem TAŞÇIOĞLU (17 Haziran 1986 – 21 Aralık 1987)
  3. İmren AYKUT (21 Aralık 1987 – 23 Haziran 1991)
  4. Metin EMİROĞLU (23 Haziran 1991 – 20 Kasım 1991)
  5. Mehmet MOĞULTAY (20 Kasım 1991 – 27 Temmuz 1994)
  6. Nihad MATKAP (27 Temmuz 1994 – 27 Mart 1995)
  7. Aydın Güven GÜRKAN (27 Mart 1995 – 4 Haziran 1995)
  8. Ziya HALİS (18 Haziran 1995 – 5 Ekim 1995)
  9. Ateş AMİKLİOĞLU (5 Ekim 1995 – 30 Ekim 1995)
  10. Mustafa KUL (30 Ekim 1995 – 6 Mart 1996)
  11. Emin KUL (6 Mart 1996 – 28 Haziran 1996)
  12. Necati ÇELİK (28 Haziran 1996 – 30 Haziran 1997)
  13. İbrahim Nami ÇAĞAN (30 Haziran 1997 – 24 Şubat 1999)
  14. Hakan TARTAN (24 Şubat 1999 – 28 Mayıs 1999)
  15. Yaşar OKUYAN (28 Mayıs 1999 – 7 Ağustos 2002)
  16. Nejat ARSEVEN (7 Ağustos 2002 – 18 Kasım 2002)
  17. Murat BAŞESGİOĞLU (18 Kasım 2002 – 29 Temmuz 2007)
  18. Faruk ÇELİK (29 Temmuz 2007 – 1 Mayıs 2009)
  19. Ömer DİNÇER (1 Mayıs 2009 – 6 Temmuz 2011)
  20. Faruk ÇELİK (6 Temmuz 2011 – 28 Ağustos 2015)
  21. Ahmet ERDEM (28 Ağustos 2015 – 24 Kasım 2015)
  22. Süleyman SOYLU (24 Kasım 2015 – 31 Ağustos 2016)
  23. Mehmet MÜEZZİNOĞLU (31 Ağustos 2016 – 19 Temmuz 2017)
  24. Jülide SARIEROĞLU (19 Temmuz 2017 – 10 Temmuz 2018)

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Dönemi (2011 – 2018 arası)

NOT: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile aynı döneme çalışmıştır.

  1. Fatma ŞAHİN (6 Temmuz 2011 – 25 Aralık 2013)
  2. Ayşenur İSLAM (25 Aralık 2013 – 28 Ağustos 2015)
  3. Ayşen GÜRCAN (28 Ağustos 2015 – 24 Kasım 2015)
  4. Sema RAMAZANOĞLU (24 Kasım 2015 – 24 Mayıs 2016)
  5. Fatma Betül SAYAN KAYA (24 Mayıs 2016 – 10 Temmuz 2018)

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Dönemi (2018 – Günümüz)

  1. Zehra Zümrüt SELÇUK (10 Temmuz 2018 – Halen)

GÜNCEL YAZILAR:

GELECEK PARTİSİ'Nİ KİM KURDU?


İSTANBUL ŞEHİR ÜNİVERSİTESİ KİMİN?


İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*