Merck&Co.’nun sahibi kim?-Dünyanın en büyük 4. ilaç şirketi

Erzincan Üniversitesi’nin kurucusu kim?-Anadolu’da Bir Dünya Üniversitesi

Batman Kara Şövalye’yi kim çekti?-I’m Batman…

Efendi ile Uşağı kitabını kim yazdı?-Ölüm karşısında herkes eşittir…

Cromford Mill’in Kurucusu Kimdi?-İlk Modern Fabrika

Cromford Mill, 1771 yılında Richard Arkwright tarafından İngiltere’nin Derbyshire bölgesi sınırları içinde kalan Cromford köyünde kurulan iplik fabrikasıdır. Cromford Mill’in en büyük özelliği modern fabrika işleyişini temel alarak çalışmış olmasıdır ve bu sebeple günümüz üretimevlerinin ilk örneği ve atası olarak kabul görmektedir. Kurulan sistem öylesine başarılı olmuştur ki sahibi Richard Arkwright’ı kısa sürede zamanının en zengini yapmıştır. Fabrikanın kullandığı bina günümüzde restore edilerek koruma altına alınmış ve turistik bölge olarak halkın ziyaretine açıktır.

Cromford Mill kuruluşunun hemen ardından taklit edilmeye başlanmıştır. En benzer kopyaları yine İngiltere’de Lancashire’da, daha sonra ise Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri’nde görülmüştür. İngiltere’de yaşanan nüfus artışı ve doğal kaynaklar ile bu kaynakları işleyen sistemlerin yetersiz kalması Endüstri Devrimi olarak bilinen çağın başlangıcına sebep olmuştur. Neredeyse her sektör belirli düzenlemelerden geçmiş ve makineler üretim aşamalarında yer almaya başlamıştır. İplik üretimi ve dikim evleri de bu dalgadan etkilenmiş ve geliştirilen teknikler modern anlamda fabrikaların kurulumuna olanak sağlamıştır. 1700’lerin özellikle ikinci çeyreğinde küçük atölyelerde çalışan iplik eğirme makineleri artan nüfusun ihtiyaçlarını karşılayamaz olmuş ve durum gittikçe kötüleşmeye başlamıştır. Tam bu sırada aslında bir saatçi olan John Kay ve onun gibi diğer mucitler imdada yetişmiştir. John Kay “Flying Shuttle” adını verdiği bir alet sayesinde iplik eğirme makinelerinde hızın artmasını sağlamıştır. Ayrıca kendisi makineler üzerinde de iyileştirmeler yapmıştır. Tüm bu gelişmelerin ardından Richard Arkwright su gücünden yararlanan fabrikasını kurma kararı almıştır.

Richard Arkwright, su değirmeninden aldığı güç ile çalışan bir iplik eğirme makinesini tasarlamış ve 1769 yılında patentini almıştır. Bu tasarım esasen John Kay’in geliştirdiği makineden ilham alınarak ortaya konmuştur. Bu patentin ardından Arkwright, Cromford bölgesini seçmiş ve Jedediah Strutt, Samuel Need ile John Smaley‘in de destekleriyle beş katlı fabrikasını kurmaya başlamıştır. Bölgenin seçilmiş olma sebebi yakınlarda bulunan akarsu ile beraber Wirksworth kurşun madeninden çekilen yer altı sularının yıl boyunca buradan geçirilmesi ve Arkwright’ın tasarımına yeterli gücü sağlayabilecek olmasıdır.

1772 yılına gelindiğinde Cromford Mill gece ve gündüz olmak üzere 12 saatlik çift vardiya üzerinden 200 çalışanıyla üretime başlamıştır. İşçiler için köyde kalacak yer olmaması sebebiyle Arkwright fabrika içerisine ek binalar yaptırmaya başlamıştır. Çalışanların çoğunluğu kadınlar ve çocuklardan oluşmakla beraber en küçük işçinin 7 yaşında olduğu kayıtlara geçmiştir. Daha sonradan alt sınır 10 yaşına çıkartılmış ve çocuk işçilerin haftada 6 saatlik eğitim görmeleri zorunlu tutulmuştur. Bu uygulama her ne kadar masumca gözükse de aslında arkasındaki amaç çocukların üretim aşamasında sadece kayıt tutabilmelerini sağlamak olmuştur, daha fazlası değil!

Cromford Mill’in kurucusu Richard Arkwright 1792 yılında Britanya Adası’nın en zengini olarak ölmüş ve fabrika da 19. yüzyıla kadar işlemeyi sürdürmüştür. Çeşitli amaçlar için kullanılan fabrika binası en son boya fabrikasına ev sahipliği yapmış ve 1979 yılında Arkwright Vakfı tarafından satın alınarak orijinal haline göre restore edilmiştir.

Yorumlar

Henüz hiç yorum yapılmamış.