Big Bang Theory’nin yapımcısı kim?-Nerd’lerin dünyasına hoşgeldiniz

Christopher Guy’ı kim kurdu?-Dünyanın en büyük İngiliz mobilyacılarından

Yunanistan’ın kurucusu kim?-Yunanistan tarihi süreci hakkında

Akhisar Belediyespor’u kim kurdu?-Manisa’dan yükselen bir Süper Lig kulübü

BÜYÜK HUN DEVLETİNİ KİM KURDU?

Devletler 8 Ocak 2015
Büyük Hun Devletini kim kurdu?

Büyük Hun Devletini kim kurdu?

Büyük Hun Devleti (Asya Hun Devleti); tam tarihi ve kişisi belli olmamakla beraber M.Ö. 220 yılında Teoman tarafından kurulmuştur. Kesin olarak kabul edilememesinin sebebi; devletin geçmişinin daha eskilere de uzanma ihtimali ve buna karşılık olayların aydınlatılabileceği bir kaynağın bulunmamasıdır. Bilinen tek şey; MÖ. 318 yılına ait bir Çin yazıtında Hunlara dair bilgilerin bulunmasıdır. Ama hükümdarlarına dair bir veri yoktur.

Ayrıca Türk tarihini iyi bilenlere hitaben şunu da belirtmeyi borç bilirim: Söylenen yıllar ve kabuller resmi tarih baz alınarak belirtilmiştir. Ön Türkler ve daha öncesi hakkında yapılan araştırmalar sonucu ortaya neler neler çıktığının gayet farkında olsam da; Teoman öncesi konuda net bir kabul bulunmadığı için bilgi karmaşası yaratmak istemedim.

Teoman (Tuman)

Teoman (Tuman)

Teoman ismi bazı kaynaklarda “Tu-Man” şeklinde geçer. “Hun” kelimesi ise batı dillerinde çevirme olup; Öz Türkçe karşılığı “Kun”, Çin kaynaklarındaki karşılığı da “Hiung-Nu” şeklindedir. Anlamı konusunda farklı farklı yorumlar bulunsa da Hunlar döneminde bu kelimenin “insan, beşer” gibi anlamlara geldiği bilinmektedir. Tabii önümüzdeki yazılarda göreceğimiz üzere diğer milletlerin bakış açısına göre bu kelimenin anlamı da zamanla değişmiştir.

Büyük Hun Devleti kurucusu her ne kadar Teoman olsa da; devleti bize anlatıldığı güce getiren kişi Mete Han olmuştur. Mete Han döneminde Asya Hun Devleti gücünün doruklarına ulaşmış; Sibirya, Japon Denizi, Hazar Denizi ve Çin Seddi arasında kalan devasa bir bölgeyi hakimiyetleri altına almışlardır. Tabii bunda Orta Asya steplerinin gayet seyrek nüfuslu ve göçebe kavimlerle dolu olmasının da etkisi büyüktür. Şöyle ki; kale kale ilerlemek zorunda kalmazsınız; bir obayı boyunduruk altına aldığınız zaman kilometrekarelerce alan sizin hakimiyetinizdedir.

Mete Han Kimdir?

Bilinen ilk hükümdar Teoman’ın oğlu olan Mete Han; babasının ölümünden sonra kavminin başına geçen ve MÖ 214 yılında efsane Çin Seddi’nin yapılmasına sebep olan Hun hükümdarıdır. Türk destanlarında anlatılan Oğuz Kağan’ın; Mete Han’ın sembolleştirilmiş şekli olduğu kabul edilmektedir. Mete Han’ın; o zamanlar Hunların vatanı olan Çin’in kuzeybatı sınırı olan bölgede dünyaya gelmiş olması da yüksek ihtimaldir.

Mete Han

Mete Han

MÖ 214’te yapılan Çin Seddine rağmen Mete Han; MÖ 200’de Çinlileri ağır bir yenilgiye uğratmış ve Büyük Hun Devletine vergi bağlanmasını sağlamıştır. Çin’i toprak yönünden ele geçirmekten kesinlikle kaçınmıştır. Çünkü; Çinlilerin arasına girilmesi durumunda Hun Türklerinin asimile olması ve şehir hayatına adapte olduktan sonra eriyip gitmesi kaçınılmazdı.

Ayrıca herkesin bildiği bir kabule göre de; Türk Ordusu’na 10’luk sistemi getiren kişi Mete Han’dır. Daha önceki dönemlerde biraz da çete tarzı savaşan Türk kuvvetleri; Mete Han döneminden itibaren düzenli bir ordu suretine bürünmüş; hatta MÖ. 200 yılındaki savaşta da bu ordunun oluşturduğu 10 tümen savaşmıştır. Çin kuvvetlerinin sayısı farklı kaynaklara göre büyük değişiklik gösterse de Türklerin iki katından fazla olduğu kesindir.

Mete Han’ın ölümünden sonra İpek Yolu’nun Çin hakimiyetine geçmesi; Türk kağanlarını ve tiginlerinin Çinli prenseslerle evlenmesi ve bu prenseslerin öncülük ettiği casusluk faaliyetleri; Türk boyları arasında meydana gelen anlaşmazlıklar gibi sebepler yüzünden Büyük Hun Devleti dağılma sürecine girmiş; bir süre sonra da tarih yapraklarındaki yerini almıştır.

Yorumlar

2 Trackbacks/Pingbacks

  1. Pingback: DOĞU VE BATI HUN DEVLETLERİ | Kurucusu ve sahibi kim ? on 20 Ocak 2015
  2. Pingback: KUZEY VE GÜNEY HUN DEVLETLERİ | Kurucusu ve sahibi kim ? on 22 Ocak 2015