Meral Akşener kimdir?-Siyasete atılması nasıl olmuştur?

Fenerbahçe Üniversitesi’ni kimler kurdu?-Türkiye’nin futbol çınarı şimdi de yükseköğretim veriyor

İyi Parti’yi aslında kim kurdu?-Kimlerin sözcülüğünü yapıyor

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi ne zaman kuruldu?-Eskişehir’in yüksek eğitim yuvası

Asya Avar Devleti’nin kurucusu kim?-Orta Asya’dan Kore’ye kadar uzanan bir Türk gücü

Devletler 21 Mayıs 2018

NOT: Yazının ana resmi olarak kullanılan bayrak Asya Avarlarının değil, Balkanlarda kurulan Avar Devletinin bayrağıdır. Asya Avar Devletinin bilinen bir bayrağı bulunmadığı için temsili olarak kullanılmaktadır. Bizim ulaştığımız bilgiler haricinde bilgisi olan, düzeltme yapmak isteyen varsa yorum kısmından çekinmeden ulaşabilirsiniz.


Avarlar dendiği zaman onları genelde Avrupa’da, Balkanlarda hüküm sürmüş, Bizans’ın başına bela olmuş bir Türk devleti olarak biliriz. Öyle ya; tarih derslerinden hayal meyal hatırladığımız cümlelerle Avarlar’ın Avrupalı Türklerden olması meşhurdur.

Ama tarihte 1-2 yüzyıl daha geriye baktığımız zaman durumun biraz daha eskilere dayanan bir hikaye olduğunu fark ederiz. Olay tahmin ettiğiniz gibi: Balkanlarda ve Doğu Avrupa’da esip gürleyen Avarlar; buraya göç etmeden önce Türklerin anayurdu olan Orta Asya’da da son derece güçlü ve geniş sınırlara sahip bir imparatorluğa sahiplerdi.

Avarlar kimlerdir? Asya Avar devleti ne zaman kurulmuştur?

Avrupa’dan önceki evreyi ifade eden Asya Avar Devleti bir Türk devletidir evet.. Fakat halkının taşıdığı etnik karışım yönünden diğer Türk devletlerine göre çeşitli farklılıkları mevcuttur. Örneğin; Göktürkler, Uygurlar, Karahanlılar gibi pek çok Türk devleti, Orta Asya’da bulunan, tabiri caizse halis mulis Türk boylarından oluşurken; Avarların Orta Asya evresindeki kimliği biraz daha Türk-Moğol karışımıdır. Zaten hem Asya hem de Avrupa döneminde başlı başına bir Türk Devleti olarak kabul edilip “Avar” ismiyle anılsalar da ülkelerinin yapısı çoğunluğu Türk boylarından oluşan bir boylar konfederasyonu olmuştur.

Avarların Asya’da hakimiyet sürdüğü dönemlerdeki ismini ise aslında hepiniz biliyorsunuz. Sadece farklı isimlerle anılmalarından ötürü birinin diğerinin atası olacağını düşünememiş olabilirsiniz: Orta Asya’da Moğolistan ve Çin ile iç içe olacak şekilde sınır bölgelerinde yaşayan ve Juan-Juan olarak adlandırılan topluluklar; Avarlardan başkası değildir!… Juan-Juan; Asya Avarlarına Çin kaynaklarında verilen isimdir. Farklı diller onlara farklı isimler takmışlardır. Kendilerine en yakın olan topluluklardan bir diğer Türk boyu olan Göktürkler ise güçlü kuzenlerini “Apar” ismiyle anmaktaydı.

Geçmiş itibariyle bu ilk Avar topluluklarının, Büyük Hun Devletinin yıkılmasıyla ortaya çıkan Türk boylarından oluştuğu düşünülmektedir. Tabii ki Moğol ve diğer yerel katkılar diğer Türk devletlerine göre daha fazladır. Zaten Avarların bünyesinde bulunan Uar, Kun gibi boy isimlerinden pek çoğunu Avrupa Hunlarının tarihini okuduğumuzda orada da görüyoruz…

Asya Avar Devleti ne zaman kuruldu?

Evet; gelelim bu iyi bildiğimiz fakat aralarındaki bağlantıyı şimdi pekiştirdiğimiz Asya Avarlarının kuruluşuna… Bahsettiğimiz gibi Büyük Hun Devleti dağıldıktan sonra Orta Asya’da birçok farklı güç ortaya çıkmış, bu güçlerden biri de Orta Asya’nın doğusundan Kuzey Çin’e, oradan Kore’ye kadar egemen olan Juan-Juan’lar, yani Asya Avarları olmuştur.

Bu Asya Avar Devleti kuruluncaya kadar tabii ki kabile, konfederasyon ve devlet evrelerinden geçmiştir ve tabii ki bunları keskin çizgilerle belirlemek mümkün değildir. Hele ki halkarın göçebe yaşadığı bir bölgede, hele ki 2000 yıl öncesi dediğiniz zaman yazılı veri elde etmek biraz zorlaşabiliyor…

Ama resmi kabule göre konuşacak olursak Asya Avar Devleti; 330 yılında Uar, Kun gibi birçok Türk boyunun katılımıyla kurulmuş bir Türk devletidirYazılı bilgilerin kısıtlılığından ötürü ilk hükümdarı ne yazık ki bilinmemektedir. ( O gizemli kağana 2018 yılından selamlarımızı gönderelim o zaman..:))

330 yılında kurulduktan sonra hızla genişleyen Avar Devleti; hem komşusu olan Türk boylarına, hem Çin İmparatorluğuna hem de çevresindeki tüm diğer otoritelere korku dolu çağlar yaşatmıştır. Rakiplerinin kendisinden ne kadar korktuğunu rahatça anlatabilmek adına aşağıdaki resimde Asya Avar Devleti’nin en geniş sınırlarını sizlere görsel olarak gösteriyoruz:

 

Gördüğünüz üzere Orta Asya’nın doğu kısmından Kore Yarımadası’na kadar yatay bir çizgi olacak şekilde sınırları son derece geniş ve güçlü bir imparatorluktu Cücenler, Juan Juanlar ya da Avarlar… Tam 200 yıl sürdü bu hakimiyetleri…

500 yılı geçtiğinde Avarların gücünün kırılmaya başladığı yavaşça anlaşılmış, rakip devletlere karşı güçsüzleşmeye başlamışlardır. Çin ile girdikleri bir savaşı kaybettikten sonra mutlak dağılma sürecine girmişler; aynı dönemde batıda parlamakta olan Göktürklerin isyanı da patlak vermiş ve bu durum Avar Devleti’nin sonunu getirmiştir. Anlatılan bu hareketlilikler ve güç dengelerinin değişmesi sonucu Avarlar; 555 yılında yıkılmışlar ve Türk tarihindeki başrol yerini Göktürlere bırakmışlardır.

Göktürk hakimiyetini kabul eden ve devletlerine son veren Avar boyları batıya doğru sürüklenmişler, burada ilk önce Sabir Türkleri denilen bir boyla karşılaşmışlar, daha sonra Türklerin bittiği coğrafyaya doğru devam ederek Avrupa’ya akınlar yapan Türk boyları olmuşlardır. Avarların torunlarına çoğu aynı isimde olacak şekilde Avrupa Hunlarında, Peçeneklerde ve tabii ki daha çok bilinen Avrupa Avar Kağanlığında rastlamak mümkündür.

Yorumlar

Henüz hiç yorum yapılmamış.