Faruk Saraç Tasarım Meslek Yüksekokulu’nu kim kurdu?-Türkiye’nin ilk tasarım meslek yüksekokulunu yakından tanıyalım

Meral Akşener kimdir?-Siyasete atılması nasıl olmuştur?

Fenerbahçe Üniversitesi’ni kimler kurdu?-Türkiye’nin futbol çınarı şimdi de yükseköğretim veriyor

İyi Parti’yi aslında kim kurdu?-Kimlerin sözcülüğünü yapıyor

Ak Hun Devleti’nin kurucusu kimdir?-Afganistan ve Hindistan’da Hun izleri…

Devletler 16 Mayıs 2018

Asya Hun Devleti’nin şaşalı dönemleriyle Orta Asya’da Çin’de ve Ön Asya’da estirmesinden sonra imparatorluk dağılma sürecine girmiş, birbirinden ayrılarak bağımsızlığını ilan eden Türk boyları yakın coğrafyada dört bir yanda devlet kurmuş ve yeni bir sürece girmişlerdir.

Büyük Hun Devleti‘nden itibaren bilindiği üzere; imparatorluk dağıldıktan sonra Doğu ve Batı Hun Devletleri olarak iki devlet ortaya çıkmış; Batı Hunları bir süre sonra yıkılmış, bir kısmı Hazar Denizi’ne doğru göç ederek Avrupa Hunlarının atası olmuş, bir kısmı Afganistan Pakistan cıvarlarına gelerek yazımızın konusu olan Akhunlar’ın temelini atanlar olmuşlardır. Doğu Hunları ise daha sonra kendi aralarında da Kuzey ve Güney Hunları olarak ayrılmışlar ve kısa süre sonra egemenlik alanları Göktürkler ile Çinliler arasında paylaşılmıştır.

Bakınız göç sürecinde dikkat çekici olan bir şey vardır. Birazdan göreceğimiz gibi Akhunlar’ın kuruluş sürecinin başladığı yıllar olan 350 cıvarı, aynı zamanda Hazar Denizi kıyılarında Avrupa Hunlarının da bir güç olduğu zamanlardır. Yani ayrı ayrı yazılarda ele aldığımız bu birbirinden farklı Hun Devletleri, aslında büyük haritayı masaya koyduğumuz zaman hepsinin eş zamanlı gerçekleştiğini gördüğümüz bir göç sürecinin ürünüdür.

Ak Hun Devleti nerede ve kim tarafından kuruldu?

Evet, Ak Hun İmparatorluğu’na baktığımız zaman tıpkı Avrupa Hun İmparatorluğunda olduğu gibi gurbet ellerde kurulan bir devlet olgusunu görürüz. İran ile doğudan komşu olan, bugünü Afganistan, Pakistan, Tacikistan gibi ülkelerin yaşadığı bölgede kurulan Ak Hun Devleti, buraya göç eden Hun boylarının yerli ve çoğu Farsi kabileleri yerlerinden kovmaları veya egemenlikleri altına almaları ile kurulmuştur. Yani kurulan topraklar köken olarak Türklerin anayurdu değildir. Kavimler Göçü’nün ve Hun istilalarının bir sürecidir.

Kısaca Ak Hun Devleti’nin kuruluş bilgilerini verecek olursak; Ak Hun İmparatorluğu Çin’in Batısındaki Gobi Çölü’nden Hazar Denizi’nin doğu kıyılarına kadar bugünkü Afganistan, Pakistan, bazı Orta Asya Türk Devletleri, Tacikistan, hatta Kuzey Hindistan gibi ülkelerin topraklarını kapsayacak şekilde Kağan Aksuvar tarafından kurulmuştur. Ak Hun Devleti’nin kuruluş yılı bazı kaynaklarda 420, bazılarında ise 430 olarak kabul edilmektedir. Bunun sebebi ise Aksuvar Kağan’ın tahta geçtiği tam yılın tespit edilememesidir. Ak Hun Devleti’nin ilk hükümdarı Aksuvar olarak kabul edilirken, devletin başkenti ise Belh şehri olmuştur.

Ak Hun Devletinin kurucusu Aksuvar ve devletin bayrağı

Zaten Ak Hun Devleti’nin kuruluşunda şöyle bir durum söz konusudur: Diğer pek çok göçebe imparatorlukta olduğu gibi devletleşme ve resmen devlet olma sürecini birbirinden ayırmak mümkün değildir. Mesela bölgede hakimiyet kurmaya başlayan Ak Hunların bölgeye göç etmeleri 350 cıvarı yıllara rastlamaktadır. Daha önce de söylediğimiz gibi Avrupa’ya yapılan Hun göçleriyle eş zamanlı olan bu olay; bölgedeki Ak Hun varlığının ilk belirtileridir fakat henüz egemen güç değillerdir, daha da önemlisi birlik olup devletleşmemişlerdir.

400-420 yılları arası ise bölgeye gelen Hun kabilelerinin diğer unsurlara karşı mutlak bir hakimiyet kazanmaya başladığı ve yavaş yavaş siyasi birliğini tamamladığı süreçtir. Zaten 420-430 yılları arasında başa geçtiği düşünülen Aksuvar Kağan; Ak Hunları tek bayrak altında toplayan ve bölgedeki mutlak otorite haline getiren hükümdar olmuştur.

Ak Hunlar’ın yıkılışı

İlerleyen yüzyıl boyunca Ak Hunlar’ın yükselişi sürmüştür. Batıda İran Sasani Devleti, güneyde henüz siyasi birliğini tamamlayamamış olan Hintliler, doğuda da kendisi ile Çin arasında doğal bir tampon olan Gobi Çölü varken Ak Hunlar zamanla İran’ın iç işlerine dahi karışacak seviyeye gelerek hakimiyetlerini güçlendirmişler ve bölgedeki mutlak otorite olmuşlardır. Fakat 700’lü yıllara yaklaşırken kuzey komşuları olan Göktürkler çok güçlenmeye başlamış; Türk tarihinin yeni varisi olduklarını belli edercesine karşılarında hiç kimse duramayacak şekilde güçlenmeye başlamışlardır. Birbirinden farklı kökenlere sahip iki farklı Türk boyu olan bu devletler arasındaki çekişme zamanla Ak Hunların aleyhine sonuçlanmıştır ve Hun Türklerinin, Asya’da isimlerini taşıyan son devlet de tarih sahnesinden çekilmiştir.

                Ak Hun Devleti’nin en geniş sınırları

Buna göre; kuzeyden artan Göktürk baskısına ve gücünü toparlayan Sasanilere karşı, zayıflayan otoritesi de eklenince tek başına dayanamayan Ak Hunlar; 670 yılına gelindiğinde dağılmış, toprakları Göktürkler ve Sasaniler arasında paylaşılmıştır. Bölgede yaşaya Hun Türkleri zamanla diğer Türk boyları ya da varsa yerli halklar arasında asimile olmuş ve tarih sahnesinden Hun ismi silinmeye başlamıştır.

Yorumlar

Henüz hiç yorum yapılmamış.